Şema Terapide Telafi (Overcompensation) Modları Nedir? Güç, Kontrol ve Maskelenmiş Kırılganlık
1️⃣ Telafi modu nedir?
Telafi modu şunu yapar:
“İçimdeki zayıflığı hissetmemek için tam tersini oynarım.”
Beyin, çocuklukta yaşanan:
- aşağılanma
- değersizlik
- terk edilme
- güçsüzlük
deneyimlerini hissetmemek için zıt bir kişilik üretir.
Bu kişilik:
- güçlü görünür
- soğukkanlıdır
- kontrolcüdür
- üstünlük sergiler
Ama içerde hâlâ:
incinebilir bir çocuk vardır.
2️⃣ Telafi modu narsisizm değildir (ama benzer görünür)
Çok kritik bir ayrım:
| Narsisistik kişilik | Telafi modu |
|---|---|
| Yapısal kişilik | Travma savunması |
| Duygu yoksunluğu | Bastırılmış yoğun duygu |
| Empati azlığı | Empati korkusu |
| Kalıcı | Durumsal olarak aktive olur |
Telafi eden kişi aslında:
incinmemek için saldırganlaşır.
3️⃣ Telafi modu nasıl oluşur?
Çocuklukta kişi:
- zayıf bırakıldıysa
- kontrol edildiyse
- küçümsendiyse
- görülmediyse
beyin şu kararı verir:
“Bir daha asla güçsüz olmayacağım.”
Ve sinir sistemi sürekli tetikte bir güç moduna geçer.
🧨 TELAFİ MODU TÜRLERİ
🔥 1. Üstünlük Kurucu Telafi
Kişi:
- her ortamda en iyisi olmak ister
- eleştiriye tahammülsüzdür
- kendini yüceltir
Altta yatan çocuk:
“Ben değersizim.”
🧊 2. Duygusal Üstünlük Telafisi
Kişi:
- duygularını bastırır
- başkalarına yukarıdan bakar
- soğuk görünür
Altta:
terk edilmiş çocuk vardır.
🧨 3. Kontrolcü Telafi
Kişi:
- ilişkiyi yönetir
- karşısındakini sınar
- terk edilmemek için kontrol eder
🏆 4. Başarı Odaklı Telafi
Kişi:
- işkoliktir
- duramaz
- kendini başarıyla tanımlar
Ama yalnız kaldığında çöker.
🧠 Telafi modu ilişkileri nasıl bozar?
Çünkü telafi modu:
bağ kurmaz — güç kurar.
Partner:
- ya boyun eğer
- ya kaçar
Gerçek bağ kurulamaz.
🩺 Telafi modu Tekirdağ’daki danışanlarda nasıl görülür?
Özellikle:
- iş insanları
- doktorlar
- yöneticiler
- akademisyenler
çok güçlü telafi modlarıyla gelir.
Dışarıdan:
“Çok güçlü”
İçeride:
“Kimseye güvenemiyorum”
🧩 Şema terapide telafi modu nasıl çözülür?
Amaç:
Telafi modunu yıkmak değil.
Amaç:
Onun arkasındaki incinebilir çocuğu görünür kılmak.
Şema terapide:
- imgeleme
- sandalye çalışmaları
- bağlanma onarımı
ile bu mod yumuşatılır.
🌱 Sağlıklı yetişkin ortaya çıktığında
Telafiye gerek kalmaz çünkü:
- sınır koyabilir
- kendini savunabilir
- utanmadan ihtiyaç isteyebilir
