İmmünolojik Hastalıklar ve Psikoloji Arasındaki Derin Bağ: Bağışıklık Sistemimiz Travmaları Nasıl Hatırlar?
1️⃣ Bağışıklık sistemi sadece mikroplarla savaşmaz
Modern tıp uzun süre bağışıklık sistemini sadece virüs, bakteri ve tümörlere karşı bir ordu gibi gördü.
Ancak son 20 yıldaki psikonöroimmünoloji araştırmaları şunu gösterdi:
Bağışıklık sistemi duygusal deneyimleri de “hatırlar”.
Yani:
- Çocukluk travması
- Uzun süreli stres
- Terk edilme
- Bastırılmış öfke
sadece ruhsal iz bırakmaz, immün hücrelerin çalışma şeklini değiştirir.
Bu yüzden birçok otoimmün hastalık:
- Lupus
- Hashimoto
- Sedef
- Crohn
- Romatoid artrit
psikolojik stres dönemlerinden sonra alevlenir.
2️⃣ Psikolojik stres bağışıklığı nasıl değiştirir?
Beyin tehdit algıladığında HPA ekseni aktive olur:
Hipotalamus → Hipofiz → Adrenal bez → Kortizol
Bu hormonlar:
- kısa vadede hayatta tutar
- uzun vadede bağışıklığı bozar
Kronik stres şunlara yol açar:
- İnflamatuar sitokin artışı (IL-6, TNF-α)
- T-regülatuvar hücre azalması
- Otoimmün eğilim
Yani psikolojik tehdit:
Vücudu kendi dokusuna saldırır hale getirir.
3️⃣ Travma yaşayan beden neden kendine saldırır?
Travma, sinir sistemine şu mesajı kodlar:
“Dünya tehlikeli.”
Bu mesaj bağışıklık sistemine de gider.
Sonuç:
- Aşırı tetikte immün sistem
- Normal dokulara bile tehdit gibi davranma
Otoimmün hastalıkların altında:
Aşırı korumacı bir bağışıklık sistemi vardır.
4️⃣ Depresyon ve inflamasyon bağlantısı
Depresyon sadece “moral bozukluğu” değildir.
Bilimsel olarak:
Depresyon = inflamatuar bir durumdur.
Depresyon hastalarında:
- IL-6
- CRP
- TNF-α
yüksektir.
Bu yüzden:
- Antidepresanlar bazen işe yaramaz
- Çünkü sorun sinir sisteminde değil, immün aktivasyondadır
5️⃣ Anksiyete bağışıklığı nasıl etkiler?
Anksiyete:
- Sempatik sinir sistemini açık tutar
- NK hücreleri baskılar
- Enfeksiyon direncini düşürür
Bu yüzden kronik kaygısı olan kişiler:
- daha sık hastalanır
- yaraları geç iyileşir
- alerjik olur
6️⃣ Psikosomatik belirtiler gerçek mi?
Evet. Hem de biyolojik olarak.
Bastırılmış duygular:
- sitokin profili
- nörotransmitter dengesi
- otonom sinir sistemi
üzerinden organa yansır.
Bu yüzden:
- mide ağrısı
- cilt döküntüsü
- baş ağrısı
- bağırsak problemleri
psikolojik stresle şiddetlenir.
7️⃣ Şema terapisi bağışıklığı nasıl etkiler?
Şema terapi:
- çocukluk travmalarını
- bağlanma yaralarını
- kronik stres modlarını
düzeltir.
Bu düzeltme:
HPA eksenini regüle eder → inflamasyonu düşürür.
Yani psikoterapi:
- sadece ruhu değil
- bağışıklık sistemini de iyileştirir.
8️⃣ Neden bazı hastalıklar tedaviye dirençlidir?
Çünkü:
Bedensel hastalık sürerken psikolojik stres devam ediyordur.
İmmün sistem tehdit modundan çıkmadıkça:
- ilaçlar sınırlı etki eder
- hastalık tekrarlar
9️⃣ Tekirdağ Psikolog perspektifi
Tekirdağ’da:
- otoimmün hastalık
- kronik yorgunluk
- IBS
- sedef
- fibromiyalji
tanısı olan birçok kişi,
aslında uzun yıllar travma, bastırılmış öfke ve stres yaşamıştır.
Psikoterapi burada:
tedavinin eksik parçasıdır.
🧠 Sonuç
Bağışıklık sistemi:
- travmaları
- ilişkisel yaraları
- bastırılmış duyguları
bedensel dile çevirir.
Psikoterapi:
bedenin verdiği bu biyolojik çığlığı çözer.
📚 Bilimsel Referanslar
- Dantzer et al., From inflammation to sickness and depression, Nature Reviews Neuroscience, 2008
- Slavich & Irwin, From stress to inflammation and major depressive disorder, Psychological Bulletin, 2014
- Miller, Chen, Parker, Psychological stress and the immune system, Psychological Bulletin, 2011
- Segerstrom & Miller, Psychological stress and the human immune system, Psychological Bulletin, 2004
- Bower et al., Inflammation and depression, Brain, Behavior, and Immunity, 2012
- Maes et al., The immune-inflammatory pathophysiology of major depression, Progress in Neuro-Psychopharmacology, 2011
- Porges, The Polyvagal Theory, 2011
- Felitti et al., Adverse Childhood Experiences Study, American Journal of Preventive Medicine, 1998
